Afyon Kocatepe Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Muhammed Salim Danış, Türkiye’de 24 Ocak 1980 Kararları ve Turgut Özal dönemiyle başlayan serbest piyasa ve dışa açılma politikalarının toplumsal kültür, insan tipi ve müzik beğenileri üzerindeki derin etkilerini araştırdı. Çalışma, 1980 sonrası yaşanan kültürel değişimin kendiliğinden ortaya çıkmadığını; devletin yönlendirici politikalarıyla bireyselleşme, tüketim ve girişimcilik odaklı yeni bir yaşam tarzının inşa edildiğini ortaya koydu.
Dönemin resmi söylemleri, parti programları, basın arşivleri ve yasal düzenlemelerinin incelendiği araştırmada; siyasetten uzaklaşan toplumun dayanışma yerine rekabeti, hak arayışı yerine ise tüketim yoluyla statü kazanmayı benimsediği yeni bir insan modelinin hedeflendiği belirlendi. Çalışmada, bu dönüşümün en somut örneği olarak arabesk müziğin geçirdiği evrim ele alındı.
Araştırma; 1980 öncesinde “gecekondu ve dolmuş müziği” olarak görülüp dışlanan arabesk müziğin, Özal döneminde siyasi mitinglerden devlet televizyonuna kadar meşrulaştırıldığını ve geniş kitlelerin tüketebileceği popüler bir eğlence sektörüne dönüştürüldüğünü gösterdi. Çalışma, arabesk müziğin toplumsal eşitsizlikleri ve dertleri bireysel bir kadere dönüştürerek piyasa sistemiyle uyumlu hale getirildiğini ve kültürün toplumu yönlendirmede etkili bir araç olarak kullanıldığını ortaya koyuyor.
DOI: 10.1111/johs.70077